Միկրոբիոմ և ավելորդ քաշ. Ինչպե՞ս են աղիքային բակտերիաները կառավարում մեր նյութափոխանակությունը

Երբ խոսքը վերաբերում է ավելորդ քաշին, մենք սովորաբար մտածում ենք երկու հիմնական գործոնի մասին՝ սննդակարգ և ֆիզիկական ակտիվություն։ Սակայն վերջին տասնամյակի գիտական հեղափոխությունը ցույց տվեց, որ մեր օրգանիզմում գոյություն ունի մի հսկայական «օրգան», որը հաճախ անտեսվում է քաշի կորստի ծրագրերում։ Դա աղիքային միկրոբիոմն է՝ տրիլիոնավոր մանրէների այն համակարգը, որը կշռում է մոտ 2 կիլոգրամ և ունի ավելի շատ գենետիկ տեղեկատվություն, քան մեր սեփական բջիջները։

Իրականում, մեր քաշի վերահսկման «ղեկը» գտնվում է աղիքների էկոհամակարգում. այն կարող է ծրագրավորել օրգանիզմը էներգիայի արդյունավետ այրման համար կամ ստիպել «խնայողական ռեժիմով» կուտակել յուրաքանչյուր կալորիան։

Միկրոբիոմի դերը էներգետիկ հաշվեկշռի մեջ. Ինչո՞ւ են ոմանք ուտում և չեն գիրանում

Միկրոբիոմի և գիրության կապի մասին առաջին լուրջ ապացույցները ի հայտ եկան «միկրոբիոմի փոխպատվաստման» հետազոտությունների ժամանակ։ Գիտնականները պարզեցին, որ եթե գեր մարդու աղիքային մանրէները փոխպատվաստվեն ստերիլ (առանց մանրէների) մկներին, վերջիններս սկսում են արագորեն քաշ հավաքել, նույնիսկ եթե նրանց սննդակարգը չի փոխվում։

Սա բացատրվում է մի քանի մեխանիզմներով.

1. Էներգիայի կլանման արդյունավետությունը. Մեր մարսողական ֆերմենտները չեն կարողանում քայքայել բարդ ածխաջրերը (բջջանյութը)։ Դա անում են բակտերիաները։ Որոշակի տեսակի բակտերիաներ (օրինակ՝ Firmicutes տիպի ներկայացուցիչները) շատ ավելի արդյունավետ են քայքայում այդ մանրաթելերը՝ դրանք վերածելով կալորիաների։ Արդյունքում, նույն քանակի սննդից մեկ մարդը կարող է ստանալ 100 կալորիա ավելի, քան մյուսը՝ պարզապես իր միկրոբիոմի «տաղանդի» շնորհիվ։
2. Գենետիկական արտահայտվածություն. Միկրոբիոմը կարող է ազդել այն գեների վրա, որոնք պատասխանատու են ճարպերի կուտակման համար։ Այն կարող է «հրահանգել» լյարդին և ճարպային հյուսվածքին ավելի շատ էներգիա պահեստավորել պաշարների տեսքով։

Դիսբիոզ և մետաբոլիկ բորբոքում. Գիրության անտեսանելի շարժիչը

Ավելորդ քաշը գրեթե միշտ ուղեկցվում է այսպես կոչված ցածր աստիճանի համակարգային բորբոքմամբ։ Սա քրոնիկական վիճակ է, որը դանդաղորեն քայքայում է նյութափոխանակությունը։

Ինչպե՞ս է դա կապված աղիքների հետ։ Երբ մեր միկրոբիոմը անհավասարակշիռ վիճակում է (դիսբիոզ), աղիքների պատնեշը դառնում է «ծակոտկեն» (leaky gut)։ Բակտերիաների թաղանթի մաս կազմող տոքսինները՝ լիպոպոլիսաքարիդները (LPS), անցնում են արյան մեջ։ Իմունային համակարգը ճանաչում է դրանք որպես թշնամի և միացնում է բորբոքային ազդանշանները։ Այս գործընթացը ուղղակիորեն բերում է ինսուլինակայունության (insulin resistance)։ Երբ բջիջները դադարում են զգայուն լինել ինսուլինի նկատմամբ, օրգանիզմը դադարում է այրել ճարպը և սկսում է այն կուտակել, հատկապես որովայնի շրջանում։

Աղիքային մետաբոլիտների ուժը

Երբ մենք սպառում ենք բջջանյութ, մեր միկրոբիոմը այն վերամշակում է կարճ շղթայով ճարպաթթուների (SCFA): Սրանք պարզապես մարսողության կողմնակի արդյունք չեն, այլ նյութափոխանակության հզոր կարգավորիչներ.

• Բուտիրատ. Աղիքների էպիթելային բջիջների էներգիայի հիմնական աղբյուրն է, որն ապահովում է պատնեշի ամրությունը և կանխում «ծակոտկեն աղիքի» սինդրոմը:
• Պրոպիոնատ և Ացետատ. Մասնակցում են լյարդում գլյուկոզայի և ճարպերի նյութափոխանակությանը՝ ուղղակիորեն ազդելով հագեցածության ազդակների վրա:

Գիտական տվյալները փաստում են, որ SCFA-ների անբավարար արտադրությունը սերտորեն կապված է մետաբոլիկ քաոսի և քրոնիկական քաղցի զգացողության հետ:

Աղիք-ուղեղ կապը. Ո՞վ է իրականում ուզում այդ «բուլկին

Շատ հաճախ սննդային կախվածությունը համարվում է հոգեբանական խնդիր։ Սակայն աղիքային բակտերիաները կարող են ուղղակիորեն ազդել մեր ուղեղի վրա թափառող նյարդի (vagus nerve) միջոցով։

Որոշ տեսակի բակտերիաներ սիրում են շաքար, մյուսները՝ ճարպեր։ Երբ տվյալ տեսակը դառնում է դոմինանտ, այն սկսում է արտադրել նյութեր, որոնք փոխում են մեր համային նախասիրությունները և ստիպում մեզ ընտրել հենց այն սնունդը, որն իրենց պետք է բազմանալու համար։ Բացի այդ, միկրոբիոմը մասնակցում է սերոտոնինի (երջանկության հորմոնի) 90%-ի արտադրությանը։ Երբ միկրոբիոմը վատ վիճակում է, սերոտոնինի մակարդակը նվազում է, ինչը մենք փորձում ենք լրացնել բարձր կալորիականությամբ սննդով։

Բոլոր պրոբիոտիկները նույնը չեն. Շտամների կարևորությունը

Շատ տարածված սխալ է կարծել, թե ցանկացած պրոբիոտիկ կամ յոգուրտ կարող է օգնել քաշի նվազեցման հարցում։ Իրականում, միկրոբիոլոգիայում ամեն ինչ կախված է կոնկրետ շտամից (strain)։ Նույնիսկ նույն տեսակի բակտերիայի տարբեր շտամներ կարող են ունենալ տրամագծորեն հակառակ ազդեցությունը. մեկը կարող է նպաստել նիհարելուն, իսկ մյուսը՝ ընդհանրապես չազդել նյութափոխանակության վրա։

Գիտականորեն ապացուցված «աստղային» բակտերիաներից են.

1. Akkermansia muciniphila. Սա «նիհարների» բակտերիան է։ Այն սնվում է աղիքների լորձաթաղանթով (մուցինով)՝ ստիպելով օրգանիզմին անընդհատ թարմացնել լորձը։ Դա ամրացնում է աղիքային պատնեշը և բարելավում նյութափոխանակային ցուցանիշները։
2. Bifidobacterium animalis. Որոշ շտամներ ցույց են տվել դրական ազդեցություն վիսցերալ (ներքին) ճարպի նվազեցման հարցում։

BiomoCare. Գիտական մոտեցում միկրոբիոմի կառավարմանը

Հենց այս գիտական նրբություններն են դրված BiomoCare-ի ստեղծման հիմքում։ Մենք հասկանում ենք, որ քաշի կայուն կառավարումն ու առողջ նյութափոխանակությունը հնարավոր չեն առանց թիրախային խնամքի։

BiomoCare-ի պրոբիոտիկ լուծումները չեն առաջարկում «ընդհանուր» օգնություն. դրանք հիմնված են բարձր կենսունակությամբ օժտված շտամների վրա, որոնք նպատակաուղղված են աղիքային պատնեշի ամրապնդմանը և դիսբիոզի վերացմանը։ Սա պարզապես հավելում չէ, այլ բիոհակինգի գործիք՝ ձեր օրգանիզմի մետաբոլիկ ներուժը վերականգնելու համար։

Ինչպե՞ս վերականգնել միկրոբիոմը քաշի կորստի համար

Միկրոբիոմի փոփոխությունը արագ գործընթաց չէ, բայց այն ամենակայուն ճանապարհն է դեպի առողջ քաշ։

1. Դիետայի փոխարեն՝ բազմազանություն

Մոռացեք խիստ սահմանափակող դիետաները։ Միկրոբիոմը սիրում է բազմազանություն։ Նպատակ դրեք շաբաթական ուտել 30 տարբեր տեսակի բուսական մթերք (բանջարեղեն, միրգ, ընդեղեն, հատիկավորներ, կանաչի)։ Սա կապահովի տարբեր տեսակի բակտերիաների սնուցումը։

2. Պրեբիոտիկներ՝ բակտերիաների սնունդ

Օգտագործեք մթերքներ, որոնք հարուստ են ինուլինով և պեկտինով՝ սխտոր, սոխ, ասպարագուս, խնձոր, բանան։

3. Ֆերմենտացված մթերքներ

Կիմչի, թթու կաղամբ, կեֆիր և բնական յոգուրտներ։ Սրանք բնական «պրոբիոտիկ ռումբեր» են, որոնք օգնում են բնակեցնել աղիքները օգտակար մանրէներով։

4. Քուն և ցիրկադային ռիթմեր

Մեր բակտերիաները նույնպես «քնում» են։ Քնի պակասը խախտում է նրանց ռիթմը, ինչը հանգեցնում է Firmicutes-ների (էներգիա կլանողների) ավելացմանը և քաշի աճին։

5. Խուսափեք «միկրոբիոմի թշնամիներից»

Արհեստական քաղցրացուցիչները և ուլտրա-վերամշակված սնունդը կարող են ոչնչացնել օգտակար բակտերիաները ընդամենը մի քանի օրում։

Եզրակացություն

Քաշի կորստի ժամանակակից մոտեցումը պետք է լինի «միկրոբիոմ-ակենտրոն»։ Եթե դուք պայքարում եք ավելորդ քաշի դեմ և արդյունք չեք տեսնում, հնարավոր է՝ ձեր «ներքին այգին» խնամքի կարիք ունի։ Առողջ միկրոբիոմը ոչ միայն օգնում է նիհարել, այլև ապահովում է էներգիա, լավ տրամադրություն և երկարակեցություն։

Հիշեք՝ առողջությունը սկսվում է ներսից, իսկ ավելի կոնկրետ՝ ձեր միկրոբիոմից։

Microbiome Armenia — Գիտահեն տեղեկություն միկրոբիոմի և առողջության մասին

BiomoCare — Առողջությունը սկսվում է ներսից

Աղբյուրներ

1. Liu B-N, et al. (2021). Gut microbiota in obesity. World Journal of Gastroenterology.
2. Sonnenburg JL, Bäckhed F. (2016). Diet–microbiota interactions as moderators of human metabolism. Nature.
3. Canfora EE, et al. (2019). Gut microbial metabolites in obesity, NAFLD and T2DM. Nature Reviews Endocrinology.
4. Cryan JF, et al. (2019). The microbiota-gut-brain axis. Physiological Reviews.
5. Depommier C, et al. (2019). Akkermansia muciniphila in overweight and obese human volunteers. Nature Medicine.