Միկրոբիոմ. Ձեր օրգանիզմի անտեսանելի կառավարիչը
Ժամանակակից բժշկությունը վերանայում է մարդու մասին ավանդական պատկերացումները։ Վերջին տասնամյակում իրականացված «մարդու միկրոբիոմ» նախագծի (HMP) արդյունքները ցույց տվեցին, որ մենք ավելին ենք, քան պարզապես մարդկային բջիջների հավաքածու։ Մեր օրգանիզմը հյուրընկալում է տրիլիոնավոր բակտերիաներ, սնկեր և վիրուսներ, որոնք կազմում են մեր ընդհանուր գենետիկական նյութի զգալի մասը։ Այս բարդ էկոհամակարգը կոչվում է միկրոբիոմ։
Ի՞նչ է աղիքային միկրոբիոմը
Մարդու միկրոբիոմի ամենամեծ և ամենաազդեցիկ հատվածը բնակվում է աղիքներում, հատկապես՝ հաստ աղիքում։ Այստեղ կենտրոնացված է մոտ 1-2 կգ ընդհանուր քաշով միկրոօրգանիզմների մի զանգված, որն իր նյութափոխանակության ակտիվությամբ կարող է մրցել լյարդի հետ։ Յուրաքանչյուր մարդու միկրոբիալ կազմը եզակի է. այն սկսում է ձևավորվել ծննդյան պահից և կայունանում է կյանքի առաջին երեք տարիների ընթացքում։ Սակայն այն մնում է դինամիկ՝ արձագանքելով սննդակարգին, սթրեսին և շրջակա միջավայրին։
Աղիքային միկրոբիոմի մանրադիտակային աշխարհը. The microscopic world of the gut microbiome.
Միկրոբիոմի հիմնարար գործառույթները
1. Մարսողություն և մետաբոլիկ ակտիվություն
Մեր սեփական ֆերմենտները ունակ չեն քայքայելու բարդ բուսական պոլիսախարիդները։ Աղիքային բակտերիաները կատարում են այս աշխատանքը ֆերմենտացիայի (խմորման) միջոցով։ Այս գործընթացի արդյունքում արտադրվում են կարճ շղթայով ճարպաթթուներ (SCFAs), ինչպիսիք են բուտիրատը, պրոպիոնատը և ացետատը։
- Բուտիրատը հանդիսանում է էնտերոցիտների (աղիքային բջիջների) էներգիայի հիմնական աղբյուրը։
- Այն ամրացնում է աղիքային պատնեշը՝ կանխելով տոքսինների ներթափանցումը արյան մեջ։
2. Իմունային համակարգի կրթումը
Մարդու իմունային բջիջների մոտ 70-80%-ը գտնվում է աղիքներում։ Միկրոբիոմը հանդես է գալիս որպես «մարզիչ»։ Այն սովորեցնում է իմունային համակարգին տարբերել բարեկամ բակտերիաները պաթոգեններից։ Առողջ միկրոբիոմը կանխում է իմունային համակարգի գերակտիվացումը, ինչը կարող է հանգեցնել ալերգիաների կամ աուտոիմուն հիվանդությունների։
3. Ուղեղ-աղիք առանցք. Երկրորդ ուղեղի ուժը
Աղիքներն ու ուղեղը կապված են երկկողմանի հաղորդակցության մայրուղով։ Այս կապը իրականացվում է թափառող նյարդի (n. vagus) միջոցով։ Հետաքրքիր է, որ տրամադրության համար պատասխանատու սերոտոնինի մոտ 95%-ը արտադրվում է աղիքներում։ Միկրոբիային անհավասարակշռությունը կարող է ազդել ձեր էմոցիոնալ վիճակի վրա՝ առաջացնելով անհանգստություն կամ դեպրեսիվ տրամադրություն։
Դիսբիոզ. Երբ հավասարակշռությունը խախտվում է
Երբ օգտակար բակտերիաները նվազում են, իսկ պաթոգենները՝ շատանում, առաջանում է դիսբիոզ։ Սա կարող է դրսևորվել հետևյալ ախտանշաններով.
- Քրոնիկ փքվածություն և գազեր. Խմորման գործընթացների խանգարման հետևանք
- Մտքի մշուշվածություն (Brain fog). Ուղեղի վրա բորբոքային ազդակների ազդեցությունը
- Մաշկային խնդիրներ. Ակնեն և էկզեման հաճախ աղիքային բորբոքման արտացոլումն են
Միկրոբիոմը և տղամարդու առողջության առանձնահատկությունները
Տղամարդկանց մոտ միկրոբիոմը սերտորեն կապված է հորմոնալ ֆոնի հետ։ Գիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ որոշ բակտերիաներ անմիջականորեն մասնակցում են տեստոստերոնի նյութափոխանակությանը։ Աղիքներից սկիզբ առնող քրոնիկ բորբոքումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ սեռական առողջության և պտղաբերության վրա։ Այսպիսով, առողջ միկրոբիոմը տղամարդու համար երաշխավորում է բարձր էներգիա, մտքի հստակություն և կենսունակություն։
Այս առումով, BiomoCare for Men-ի նպատակը ոչ թե պարզապես դիսբիոզի շտկումն է, այլ թիրախային շտամների միջոցով տղամարդու ներքին էկոհամակարգի նպատակային կարգավորումը։
Ինչպե՞ս խնամել ձեր «միկրոբային աշխարհը»
- Սննդակարգի բազմազանություն. Ձգտե՛ք շաբաթական օգտագործել առնվազն 30 տեսակի բուսական մթերք։ Սա ապահովում է տարբեր տեսակի բակտերիաների սնուցումը։
- Պրեբիոտիկներ. Սոխը, սխտորը, ասպարագուսը և բանանը պարունակում են բնական մանրաթելեր, որոնք «կերակրում» են լավ բակտերիաներին։
- Ֆերմենտացված մթերքներ. Կեֆիրը, թթու կաղամբը և կոմբուչան բնական պրոբիոտիկների աղբյուր են։
- Սթրեսի կառավարում. Քրոնիկ սթրեսը սպանում է օգտակար բակտերիաներին։ Յոգան կամ մեդիտացիան օգնում են պահպանել աղիքային հանգստությունը։
- Մաշկի միկրոբիոմի պահպանում. Խուսափե՛ք ագրեսիվ հակաբակտերիալ օճառներից, որոնք ոչնչացնում են մաշկի պաշտպանական շերտը։
Եզրակացություն
Միկրոբիոմը պարզապես մարսողության մաս չէ. այն մեր առողջության հիմքն է։ Հոգ տանելով ձեր միկրոբների մասին՝ դուք հոգ եք տանում ձեր իմունիտետի, տրամադրության և երկարակեցության մասին։
Microbiome Armenia — Գիտահեն տեղեկություն միկրոբիոմի և առողջության մասին
BiomoCare — Առողջությունը սկսվում է ներսից
Գիտական աղբյուրներ
- Valdes AM, et al. (2018). Role of the gut microbiota in nutrition and health. BMJ.
- Cryan JF, et al. (2012). Mind-altering microorganisms: the gut-brain axis. Nature Reviews Neuroscience.
- HMP Consortium. Structure, function and diversity of the healthy human microbiome. Nature.
